<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X26n0531">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 531 般若心經略疏顯正記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 531 般若心經略疏顯正記</title>
			<author>唐 法藏疏　宋 仲希說</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">531</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">般若心經略疏顯正記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04590">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName>
				<mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06528">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06528</charName>
				<mapping cb:dec="989568" type="PUA">U+F1980</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25A75</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>竮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[立*幷]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-08-01T10:23:05">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0745c" n="0745c"/>
<lb ed="X" n="0745c01"/>
<cb:docNumber>No. 531</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0745c02"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0745004" n="0745004"/>般若波羅蜜多心經略疏顯正記卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0745c03"/><cb:div>
<lb ed="X" n="0745c04"/><lb ed="R041" n="0679a01"/><p xml:id="pX26p0745c0401">般若心經疏顯正記<note place="inline">幷序</note></p>
<lb ed="X" n="0745c05"/><lb ed="R041" n="0679a02"/><byline cb:type="author">縉雲沙門釋　仲希　述</byline>
<lb ed="X" n="0745c06"/><lb ed="R041" n="0679a03"/><p xml:id="pX26p0745c0601">予甞輙以贒首大師般若心經疏注於經文之下
<lb ed="X" n="0745c07"/><lb ed="R041" n="0679a04"/>兼治科文又述記一卷釋之目曰顯正文華無取
<lb ed="X" n="0745c08"/><lb ed="R041" n="0679a05"/>葢逃學者忽忘之患豈敢呈諸先覺云爾時皇宋
<lb ed="X" n="0745c09"/><lb ed="R041" n="0679a06"/>慶曆四年歲次甲申季冬月朔日序。</p>
<lb ed="X" n="0745c10"/><lb ed="R041" n="0679a07"/>
<lb ed="X" n="0745c11"/><lb ed="R041" n="0679a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0745c1101">般若波羅蜜多心經略疏<note place="inline">幷序</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745c12"/><lb ed="R041" n="0679a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0745c1201">釋疏分二初題目二初經疏總題十字之題能所
<lb ed="X" n="0745c13"/><lb ed="R041" n="0679a10"/>三重略疏二字爲能解餘爲所解經字爲能詮上
<lb ed="X" n="0745c14"/><lb ed="R041" n="0679a11"/>皆所詮心字爲能喩上皆所喩今總取一經之題
<lb ed="X" n="0745c15"/><lb ed="R041" n="0679a12"/>爲疏之別名疏卽通名也般若心經之疏依主受
<lb ed="X" n="0745c16"/><lb ed="R041" n="0679a13"/>稱般若等八字如下開題處釋言略疏者以此疏
<lb ed="X" n="0745c17"/><lb ed="R041" n="0679a14"/>但釋經文大旨更不委明三科境智等諸法名體
<lb ed="X" n="0745c18"/><lb ed="R041" n="0679a15"/>故云略也又簡非解廣部但釋略本亦名略也疏
<lb ed="X" n="0745c19"/><lb ed="R041" n="0679a16"/>者疎也決也疎通經文決擇義趣故曰疏也幷序
<lb ed="X" n="0745c20"/><lb ed="R041" n="0679a17"/>者以顯此疏兼有一序也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745c21"/><lb ed="R041" n="0679a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0745c2101">翻經沙門　　法藏　述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745c22"/><lb ed="R041" n="0679b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0745c2201">二述疏人號翻經等者以疏主曾預譯場備翻經
<lb ed="X" n="0745c23"/><lb ed="R041" n="0679b02"/>論今從勝從略故但云翻經也沙門者卽釋子之
<lb ed="X" n="0745c24"/><lb ed="R041" n="0679b03"/>通號梵語沙門此云勤息謂能勤修戒定慧息滅
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0746a" n="0746a"/>
<lb ed="X" n="0746a01"/><lb ed="R041" n="0679b04"/>惑業苦者故通號爲沙門卽生善滅惡之稱也法
<lb ed="X" n="0746a02"/><lb ed="R041" n="0679b05"/>藏者卽疏主之名諱本康國人姓康氏平居西太
<lb ed="X" n="0746a03"/><lb ed="R041" n="0679b06"/>原寺華嚴第三祖立五種敎以判如來一代聖言
<lb ed="X" n="0746a04"/><lb ed="R041" n="0679b07"/>理無不盡後人制譔罔敢不遵廣有著述今現流
<lb ed="X" n="0746a05"/><lb ed="R041" n="0679b08"/>行聲震一時道光千古敕<anchor xml:id="nkr_note_add_0746a0501" n="0746a0501"/><anchor xml:id="beg0746a0501" n="0746a0501"/>諡<anchor xml:id="end0746a0501"/>賢首大師具如別傳
<lb ed="X" n="0746a06"/><lb ed="R041" n="0679b09"/>述者明非制作亦是謙辭也故論語云述而不作
<lb ed="X" n="0746a07"/><lb ed="R041" n="0679b10"/>信而好古等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746a08"/><lb ed="R041" n="0679b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0746a0801">夫以眞源素範沖漠隔於筌<anchor xml:id="nkr_note_add_0746a0801" n="0746a0801"/><anchor xml:id="beg0746a0801" n="0746a0801"/><g ref="#CB04590">罤</g><anchor xml:id="end0746a0801"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746a09"/><lb ed="R041" n="0679b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0746a0901">二疏文三初總叙大旨二初廣叙經文然般若有
<lb ed="X" n="0746a10"/><lb ed="R041" n="0679b13"/>三一實相卽所觀之理體二觀照卽能觀之智用
<lb ed="X" n="0746a11"/><lb ed="R041" n="0679b14"/>三文字卽詮二之敎今具叙者以下疏文總用此
<lb ed="X" n="0746a12"/><lb ed="R041" n="0679b15"/>三爲宗趣故文二初叙所詮四初境智離言詮然
<lb ed="X" n="0746a13"/><lb ed="R041" n="0679b16"/>此境智文中各有四義一正指體二歎體德三顯
<lb ed="X" n="0746a14"/><lb ed="R041" n="0679b17"/>體量四示體離過入文卽見文二初明理境夫者
<lb ed="X" n="0746a15"/><lb ed="R041" n="0679b18"/>發語之端以由也眞源二字卽正指實相般若爲
<lb ed="X" n="0746a16"/><lb ed="R041" n="0680a01"/>所觀理體也眞謂眞實源卽是喩由此實相本非
<lb ed="X" n="0746a17"/><lb ed="R041" n="0680a02"/>僞妄故曰眞下經云是故空中無色無受想等有
<lb ed="X" n="0746a18"/><lb ed="R041" n="0680a03"/>隨緣義喩之水源能分萬派下經又云空卽是色
<lb ed="X" n="0746a19"/><lb ed="R041" n="0680a04"/>也素範者謂此理體惑不能染故曰素素潔也軌
<lb ed="X" n="0746a20"/><lb ed="R041" n="0680a05"/>生物解任持自性故曰範範法也法以軌持爲義
<lb ed="X" n="0746a21"/><lb ed="R041" n="0680a06"/>故此歎理體之德也沖漠者沖深也漠謂沙漠謂
<lb ed="X" n="0746a22"/><lb ed="R041" n="0680a07"/>此理體竪窮三世故曰沖圓覺疏云過去無始未
<lb ed="X" n="0746a23"/><lb ed="R041" n="0680a08"/>來無終橫徧十方喩之沙漠廣無邊故圓覺疏又
<lb ed="X" n="0746a24"/><lb ed="R041" n="0680a09"/>云十方窮之無有涯畔此顯理體之量也下示理
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0746b" n="0746b"/>
<lb ed="X" n="0746b01"/><lb ed="R041" n="0680a10"/>體離過故曰隔於筌<g ref="#CB04590">罤</g>也隔猶絕也筌能捕魚<g ref="#CB04590">罤</g>
<lb ed="X" n="0746b02"/><lb ed="R041" n="0680a11"/>能網兔故周易云得兔忘<g ref="#CB04590">罤</g>得魚忘筌今借筌<g ref="#CB04590">罤</g>
<lb ed="X" n="0746b03"/><lb ed="R041" n="0680a12"/>喩言敎魚兔喩理境見眞理者須忘言敎猶得魚
<lb ed="X" n="0746b04"/><lb ed="R041" n="0680a13"/>兔者須忘筌<g ref="#CB04590">罤</g>也夫眞理雖假文字詮顯且眞理
<lb ed="X" n="0746b05"/><lb ed="R041" n="0680a14"/>之體本非文字佛頂經云玅性圓明離諸名相般
<lb ed="X" n="0746b06"/><lb ed="R041" n="0680a15"/>若經云總持非文字文字顯總持旣體絕文字故
<lb ed="X" n="0746b07"/><lb ed="R041" n="0680a16"/>云隔於筌<g ref="#CB04590">罤</g>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746b08"/><lb ed="R041" n="0680a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0746b0801">玅覺玄猷奧賾超於言象。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746b09"/><lb ed="R041" n="0680a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0746b0901">玅覺下二顯觀智玅覺二字正指觀照般若爲能
<lb ed="X" n="0746b10"/><lb ed="R041" n="0680b01"/>觀智體也玅名于不可思議覺卽是照以此智體
<lb ed="X" n="0746b11"/><lb ed="R041" n="0680b02"/>言思罔及故曰玅下經云行深般若等靈明鑒照
<lb ed="X" n="0746b12"/><lb ed="R041" n="0680b03"/>故曰覺下文云般若以神鑒爲體等玄猷者玄卽
<lb ed="X" n="0746b13"/><lb ed="R041" n="0680b04"/>幽玄猷道也卽總指此智之體是幽玄至極之道
<lb ed="X" n="0746b14"/><lb ed="R041" n="0680b05"/>也然道有二義一爲因義無量果德非智不證故
<lb ed="X" n="0746b15"/><lb ed="R041" n="0680b06"/>二能通義始自凡夫皆由此智到極果故卽總名
<lb ed="X" n="0746b16"/><lb ed="R041" n="0680b07"/>猷也此歎智體之德也奧賾者卽竪深之義顯非
<lb ed="X" n="0746b17"/><lb ed="R041" n="0680b08"/>權小之淺智故云奧賾大論云智度大海唯佛窮
<lb ed="X" n="0746b18"/><lb ed="R041" n="0680b09"/>底下文云行深般若稱之奧賾不亦宜乎以竪該
<lb ed="X" n="0746b19"/><lb ed="R041" n="0680b10"/>橫故但標奧賾此顯智體之量也刊定記說慧能
<lb ed="X" n="0746b20"/><lb ed="R041" n="0680b11"/>揀擇故在因中智但決斷唯居果上今慧卽智未
<lb ed="X" n="0746b21"/><lb ed="R041" n="0680b12"/>可分張下示智體離過故云超於言象也言謂語
<lb ed="X" n="0746b22"/><lb ed="R041" n="0680b13"/>言象似也當其義也夫語言義相皆由分別今此
<lb ed="X" n="0746b23"/><lb ed="R041" n="0680b14"/>觀智體非分別故超言象也周易又云得象忘言
<lb ed="X" n="0746b24"/><lb ed="R041" n="0680b15"/>得意忘象。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0746c" n="0746c"/>
<lb ed="X" n="0746c01"/><lb ed="R041" n="0680b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0746c0101">雖眞俗雙泯二諦恒存。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c02"/><lb ed="R041" n="0680b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0746c0201">雖眞下二明境智體不二三初別明境智不二二
<lb ed="X" n="0746c03"/><lb ed="R041" n="0680b18"/>初明境不二然此所觀實相之境非眞非俗而眞
<lb ed="X" n="0746c04"/><lb ed="R041" n="0681a01"/>而俗故得二諦卽存卽亡存亡不二也言眞俗雙
<lb ed="X" n="0746c05"/><lb ed="R041" n="0681a02"/>泯者泯亡也眞卽眞諦一體無殊俗卽俗諦萬境
<lb ed="X" n="0746c06"/><lb ed="R041" n="0681a03"/>有異今明眞卽俗故眞亡俗卽眞故俗亡旣互奪
<lb ed="X" n="0746c07"/><lb ed="R041" n="0681a04"/>兩亡名爲雙泯也二諦恒存者存在也俗卽眞故
<lb ed="X" n="0746c08"/><lb ed="R041" n="0681a05"/>眞在眞卽俗故俗在旣相亡互在故曰恒存恒常
<lb ed="X" n="0746c09"/><lb ed="R041" n="0681a06"/>也如上所明卽顯而隱故雙泯卽隱而顯故恒存
<lb ed="X" n="0746c10"/><lb ed="R041" n="0681a07"/>隱顯同時唯一實相般若爲所觀境豈不玅乎經
<lb ed="X" n="0746c11"/><lb ed="R041" n="0681a08"/>部順機別明空爾故下文云照五蘊空又云諸法
<lb ed="X" n="0746c12"/><lb ed="R041" n="0681a09"/>空相大部之中咸言淸淨等若論通意理乃常圓
<lb ed="X" n="0746c13"/><lb ed="R041" n="0681a10"/>下文云色卽是空空卽是色等由是疏主下文判
<lb ed="X" n="0746c14"/><lb ed="R041" n="0681a11"/>歸實敎攝者得意在茲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c15"/><lb ed="R041" n="0681a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0746c1501">空有兩亡一味常顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c16"/><lb ed="R041" n="0681a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0746c1601">空有下二明智不二所觀之境旣存亡不二能觀
<lb ed="X" n="0746c17"/><lb ed="R041" n="0681a14"/>之智亦隱顯同時函蓋之義可以爲況言空有等
<lb ed="X" n="0746c18"/><lb ed="R041" n="0681a15"/>者空卽照眞是如理智有卽照俗是如量智眞境
<lb ed="X" n="0746c19"/><lb ed="R041" n="0681a16"/>無相智照名空俗境萬差智觀稱有今以空卽有
<lb ed="X" n="0746c20"/><lb ed="R041" n="0681a17"/>故空泯有卽空故有泯故曰兩亡亡泯也此智文
<lb ed="X" n="0746c21"/><lb ed="R041" n="0681a18"/>中但亡而不存者顯在上文也一味等者此卽總
<lb ed="X" n="0746c22"/><lb ed="R041" n="0681b01"/>結存亡不二唯一觀照般若爲能觀之智體非生
<lb ed="X" n="0746c23"/><lb ed="R041" n="0681b02"/>滅故曰常顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c24"/><lb ed="R041" n="0681b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0746c2401">良以眞空未甞不有卽有以辨於空幻有未始不空
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0747a" n="0747a"/>
<lb ed="X" n="0747a01"/><lb ed="R041" n="0681b04"/>卽空以明於有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747a02"/><lb ed="R041" n="0681b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747a0201">良以眞空下二通釋不二所以或曰境智各二名
<lb ed="X" n="0747a03"/><lb ed="R041" n="0681b06"/>義懸殊云何此中俱言不二故今委釋令知所以
<lb ed="X" n="0747a04"/><lb ed="R041" n="0681b07"/>也良以等者良實以由甞曾也意謂前說眞俗不
<lb ed="X" n="0747a05"/><lb ed="R041" n="0681b08"/>二者實由眞諦之空常自隨緣成俗諦有未曾間
<lb ed="X" n="0747a06"/><lb ed="R041" n="0681b09"/>斷故云未嘗不有卽有等者旣全空成有反知有
<lb ed="X" n="0747a07"/><lb ed="R041" n="0681b10"/>卽眞空所以前說卽俗是眞故云卽有以辨於空
<lb ed="X" n="0747a08"/><lb ed="R041" n="0681b11"/>也幻有等者始亦猶曾也俗諦之有從緣無性卽
<lb ed="X" n="0747a09"/><lb ed="R041" n="0681b12"/>眞諦空未曾有實故云未始不空卽空等者旣全
<lb ed="X" n="0747a10"/><lb ed="R041" n="0681b13"/>有是空反知空卽幻有所以前說卽眞是俗故云
<lb ed="X" n="0747a11"/><lb ed="R041" n="0681b14"/>卽空以明於有也所觀之境旣眞俗不二唯一實
<lb ed="X" n="0747a12"/><lb ed="R041" n="0681b15"/>相能觀之智豈可殊塗準境思之無煩委釋問向
<lb ed="X" n="0747a13"/><lb ed="R041" n="0681b16"/>明不二境智各辨今釋所以何故不分答體卽用
<lb ed="X" n="0747a14"/><lb ed="R041" n="0681b17"/>故理非智外用卽體故離智無理體用不二猶珠
<lb ed="X" n="0747a15"/><lb ed="R041" n="0681b18"/>與光凡夫本具諸佛證得凡聖自異一心豈殊疏
<lb ed="X" n="0747a16"/><lb ed="R041" n="0682a01"/>今通釋意在於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747a17"/><lb ed="R041" n="0682a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747a1701">有空有故不有空有空故不空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747a18"/><lb ed="R041" n="0682a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747a1801">有空下三約義通結不二言有空等者上俗諦之
<lb ed="X" n="0747a19"/><lb ed="R041" n="0682a04"/>幻有卽空之有是體不異空故云不有此結上卽
<lb ed="X" n="0747a20"/><lb ed="R041" n="0682a05"/>俗之眞也空有等者上眞諦之眞空是卽有之空
<lb ed="X" n="0747a21"/><lb ed="R041" n="0682a06"/>體不異有故云不空此結上卽眞之俗也所觀旣
<lb ed="X" n="0747a22"/><lb ed="R041" n="0682a07"/>然能觀亦爾故通結也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747a23"/><lb ed="R041" n="0682a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747a2301">不空之空空而不斷不有之有有而不常四執旣亡
<lb ed="X" n="0747a24"/><lb ed="R041" n="0682a09"/>百非斯遣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0747b" n="0747b"/>
<lb ed="X" n="0747b01"/><lb ed="R041" n="0682a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747b0101">不空下三遣情執然前境智體用雖別性明無殊
<lb ed="X" n="0747b02"/><lb ed="R041" n="0682a11"/>不斷不常非空非有凡邪迷倒異計紛紜前雖具
<lb ed="X" n="0747b03"/><lb ed="R041" n="0682a12"/>明又恐難忘情執故今遣蕩令見心源也言不空
<lb ed="X" n="0747b04"/><lb ed="R041" n="0682a13"/>等者顯上眞空是卽有之空空若離有卽是斷空
<lb ed="X" n="0747b05"/><lb ed="R041" n="0682a14"/>今旣不爾故云不斷不有等者顯上幻有是卽空
<lb ed="X" n="0747b06"/><lb ed="R041" n="0682a15"/>之有有若異空卽成常有今旣不爾故云不常言
<lb ed="X" n="0747b07"/><lb ed="R041" n="0682a16"/>四執者空有斷常但計一種故名四執又一異有
<lb ed="X" n="0747b08"/><lb ed="R041" n="0682a17"/>無各有四句謂一非一等如次所引隨計其一亦
<lb ed="X" n="0747b09"/><lb ed="R041" n="0682a18"/>名四執言百非者起信記云此於一異有無等四
<lb ed="X" n="0747b10"/><lb ed="R041" n="0682b01"/>句上明之謂一非一亦一亦非一非一非非一爲
<lb ed="X" n="0747b11"/><lb ed="R041" n="0682b02"/>一四句異等例此共成十六又過現未來各有十
<lb ed="X" n="0747b12"/><lb ed="R041" n="0682b03"/>六成四十八又<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b1201" n="0747b1201"/><anchor xml:id="beg0747b1201" n="0747b1201"/>已<anchor xml:id="end0747b1201"/>起未起各四十八幷根本四都
<lb ed="X" n="0747b13"/><lb ed="R041" n="0682b04"/>成百非也今疏意但不生分別寂爾亡懷情執自
<lb ed="X" n="0747b14"/><lb ed="R041" n="0682b05"/>除過非斯泯故云四執旣亡百非斯遣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747b15"/><lb ed="R041" n="0682b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747b1501">般若玄旨斯之謂歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747b16"/><lb ed="R041" n="0682b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747b1601">般若下四結玄幽般若二字卽正指此經亦傍該
<lb ed="X" n="0747b17"/><lb ed="R041" n="0682b08"/>廣部如上所叙一經所詮若境若智玄玅旨趣理
<lb ed="X" n="0747b18"/><lb ed="R041" n="0682b09"/>極於此故云斯之謂歟斯此歟語辭也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747b19"/><lb ed="R041" n="0682b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747b1901">若歷事備陳則言過二十萬頌若撮其樞要則理盡
<lb ed="X" n="0747b20"/><lb ed="R041" n="0682b11"/>一十四行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747b21"/><lb ed="R041" n="0682b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747b2101">若歷下二叙能詮上叙所詮旣當實相觀照二種
<lb ed="X" n="0747b22"/><lb ed="R041" n="0682b13"/>般若今叙能詮卽是文字般若也文三初示廣略
<lb ed="X" n="0747b23"/><lb ed="R041" n="0682b14"/>文若歷等者顯彼廣部也陳說也然般若廣部六
<lb ed="X" n="0747b24"/><lb ed="R041" n="0682b15"/>百卷文總開八部謂大品小品等其中所說始自
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0747c" n="0747c"/>
<lb ed="X" n="0747c01"/><lb ed="R041" n="0682b16"/>色心終乎種智八十餘科今顯其廣故云二十萬
<lb ed="X" n="0747c02"/><lb ed="R041" n="0682b17"/>頌言頌者諸疏所說凡有四種一阿耨窣都婆頌
<lb ed="X" n="0747c03"/><lb ed="R041" n="0682b18"/>此不論長行與偈但數字滿三十二卽爲一頌二
<lb ed="X" n="0747c04"/><lb ed="R041" n="0683a01"/>伽陀此云諷頌亦云直頌直以偈頌諷美法門故
<lb ed="X" n="0747c05"/><lb ed="R041" n="0683a02"/>三祇夜此云應頌應前長行頌故四集施頌積集
<lb ed="X" n="0747c06"/><lb ed="R041" n="0683a03"/>法義令誦持故今於四中卽初是也若撮下顯此
<lb ed="X" n="0747c07"/><lb ed="R041" n="0683a04"/>略本也撮取樞卽門臼喩其要也以一總多曰要
<lb ed="X" n="0747c08"/><lb ed="R041" n="0683a05"/>理卽義理意謂若具歷事相備說法門誠如廣部
<lb ed="X" n="0747c09"/><lb ed="R041" n="0683a06"/>六百卷文若擇其宏綱取其要義卽此略本攝廣
<lb ed="X" n="0747c10"/><lb ed="R041" n="0683a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0747c1001" n="0747c1001"/><anchor xml:id="beg0747c1001" n="0747c1001"/>已<anchor xml:id="end0747c1001"/>周故云理盡一十四行古來經文皆以十七字
<lb ed="X" n="0747c11"/><lb ed="R041" n="0683a08"/>爲一行故今經但有一十四行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c12"/><lb ed="R041" n="0683a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747c1201">是知詮眞之敎乍廣略而隨緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c13"/><lb ed="R041" n="0683a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747c1301">是知下二明廣略意二初廣略由機是知者指上
<lb ed="X" n="0747c14"/><lb ed="R041" n="0683a11"/>文辭乍者權宜文稱敎詮眞理故曰詮眞之敎意
<lb ed="X" n="0747c15"/><lb ed="R041" n="0683a12"/>謂前文所叙或廣或略者但由機有利鈍使之然
<lb ed="X" n="0747c16"/><lb ed="R041" n="0683a13"/>矣利者宜聞略說則悟鈍者宜聞廣說方解本非
<lb ed="X" n="0747c17"/><lb ed="R041" n="0683a14"/>佛意故云乍也緣謂機緣卽利鈍者然今但約悟
<lb ed="X" n="0747c18"/><lb ed="R041" n="0683a15"/>解而分利鈍若約聞持分利鈍者義則反此非今
<lb ed="X" n="0747c19"/><lb ed="R041" n="0683a16"/>疏意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c20"/><lb ed="R041" n="0683a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0747c2001">超言之宗性圓通而俱現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c21"/><lb ed="R041" n="0683a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0747c2101">超言下二理常不異宗主也所詮眞理是一經之
<lb ed="X" n="0747c22"/><lb ed="R041" n="0683b01"/>主故名爲宗離言說相故曰超言能詮之敎雖有
<lb ed="X" n="0747c23"/><lb ed="R041" n="0683b02"/>廣略所詮之理則無增減本自圓融平等顯現故
<lb ed="X" n="0747c24"/><lb ed="R041" n="0683b03"/>云性圓通等。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0748a" n="0748a"/>
<lb ed="X" n="0748a01"/><lb ed="R041" n="0683b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748a0101">般若心經者實謂曜昏衢之高炬濟苦海之迅航。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748a02"/><lb ed="R041" n="0683b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748a0201">般若下三歎功能勝二初正歎言實謂者卽指定
<lb ed="X" n="0748a03"/><lb ed="R041" n="0683b06"/>之辭曜照也昏衢者衢謂衢路昏衢喩二障卽生
<lb ed="X" n="0748a04"/><lb ed="R041" n="0683b07"/>死因次云苦海卽生死果然三界有情常居苦趣
<lb ed="X" n="0748a05"/><lb ed="R041" n="0683b08"/>飄沈生死不證菩提者靡不皆由此也二障名體
<lb ed="X" n="0748a06"/><lb ed="R041" n="0683b09"/>廣有會釋存乎別卷若略明者唯識論中一名煩
<lb ed="X" n="0748a07"/><lb ed="R041" n="0683b10"/>惱障體卽根隨二名所知障體卽無明持業依主
<lb ed="X" n="0748a08"/><lb ed="R041" n="0683b11"/>具如別說所宗旣異不須繁引金剛疏云煩惱障
<lb ed="X" n="0748a09"/><lb ed="R041" n="0683b12"/>障心心不解脫所知障障慧慧不解脫旣是有情
<lb ed="X" n="0748a10"/><lb ed="R041" n="0683b13"/>生死根本又能障翳無生理智其猶昏暗衢路履
<lb ed="X" n="0748a11"/><lb ed="R041" n="0683b14"/>卽顚墜莫詣前所故以爲喩言高炬者卽火炬高
<lb ed="X" n="0748a12"/><lb ed="R041" n="0683b15"/>炬喩般若也卽意謂若能依此經文發深玅慧了
<lb ed="X" n="0748a13"/><lb ed="R041" n="0683b16"/>心本寂見法元空然後悲智兼修自他俱運泯乎
<lb ed="X" n="0748a14"/><lb ed="R041" n="0683b17"/>取捨亡矣順違則二障潛袪三空可契亦猶火炬
<lb ed="X" n="0748a15"/><lb ed="R041" n="0683b18"/>高照昏衢頓明豈有前所而不速至哉故云實謂
<lb ed="X" n="0748a16"/><lb ed="R041" n="0684a01"/>曜昏衢之高炬也濟苦等者濟救迅疾航謂舟航
<lb ed="X" n="0748a17"/><lb ed="R041" n="0684a02"/>迅航亦喩般若也苦卽分段變易二種生死由上
<lb ed="X" n="0748a18"/><lb ed="R041" n="0684a03"/>二障之所感故二死苦相無有邊際喩之若海然
<lb ed="X" n="0748a19"/><lb ed="R041" n="0684a04"/>三界無定靡不皆苦衆生不敏妄計爲樂以智觀
<lb ed="X" n="0748a20"/><lb ed="R041" n="0684a05"/>之何可樂耶故我大聖由悲願力特演斯典濟救
<lb ed="X" n="0748a21"/><lb ed="R041" n="0684a06"/>有情使卽登般若之智航疾度竛<g ref="#CB06528">𥩵</g>之苦海故下
<lb ed="X" n="0748a22"/><lb ed="R041" n="0684a07"/>經云行深般若照五蘊空度一切苦等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748a23"/><lb ed="R041" n="0684a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748a2301">拯物導迷莫斯爲最。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748a24"/><lb ed="R041" n="0684a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748a2401">拯物下二結歎拯接導引也物謂物機迷謂迷惑
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0748b" n="0748b"/>
<lb ed="X" n="0748b01"/><lb ed="R041" n="0684a10"/>斯乃顯此一經決能引導迷者拯接物機離二障
<lb ed="X" n="0748b02"/><lb ed="R041" n="0684a11"/>昏暗之衢踐智慧坦明之道則涅槃高岸尙可卽
<lb ed="X" n="0748b03"/><lb ed="R041" n="0684a12"/>登生死微波何疑不度寄語後學思而行之以前
<lb ed="X" n="0748b04"/><lb ed="R041" n="0684a13"/>正歎中云曜昏衢濟苦海故今總結上義乃曰拯
<lb ed="X" n="0748b05"/><lb ed="R041" n="0684a14"/>物導迷莫斯爲最也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b06"/><lb ed="R041" n="0684a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748b0601">然則般若以神鑑爲體波羅蜜多以到彼岸爲功心
<lb ed="X" n="0748b07"/><lb ed="R041" n="0684a16"/>顯要玅所歸經乃貫穿言敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b08"/><lb ed="R041" n="0684a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748b0801">然則下二略叙經題二初正叙般若等者般若此
<lb ed="X" n="0748b09"/><lb ed="R041" n="0684a18"/>云智慧神名不測鑑謂鑑照體卽性也意顯此智
<lb ed="X" n="0748b10"/><lb ed="R041" n="0684b01"/>雖不可測而性常鑑照故云以神鑑爲體也波羅
<lb ed="X" n="0748b11"/><lb ed="R041" n="0684b02"/>蜜等者唐梵雙擧也顯此智有離此到彼之功能
<lb ed="X" n="0748b12"/><lb ed="R041" n="0684b03"/>故離到之義如下釋題處辨心顯等者以人心藏
<lb ed="X" n="0748b13"/><lb ed="R041" n="0684b04"/>是一身所歸要勁微玅之處喩此略本是彼廣部
<lb ed="X" n="0748b14"/><lb ed="R041" n="0684b05"/>之要也亦如下釋經乃等者法喩竝彰也以經能
<lb ed="X" n="0748b15"/><lb ed="R041" n="0684b06"/>持義喩線能貫華顯不散失故此經則是能持義
<lb ed="X" n="0748b16"/><lb ed="R041" n="0684b07"/>理之言敎故曰經乃貫穿等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b17"/><lb ed="R041" n="0684b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748b1701">從法就喩詮旨爲目故云般若波羅蜜多心經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b18"/><lb ed="R041" n="0684b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748b1801">從法下二總結法卽所喩謂般若等心字是能喩
<lb ed="X" n="0748b19"/><lb ed="R041" n="0684b10"/>詮謂能詮卽經之一字旨謂所詮旨趣卽上法喩
<lb ed="X" n="0748b20"/><lb ed="R041" n="0684b11"/>等是則乃法喩能所合爲此經題目故總結云從
<lb ed="X" n="0748b21"/><lb ed="R041" n="0684b12"/>法就喩等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b22"/><lb ed="R041" n="0684b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748b2201">將釋此經五門分別一敎興二藏攝三宗趣四釋題
<lb ed="X" n="0748b23"/><lb ed="R041" n="0684b14"/>五解文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b24"/><lb ed="R041" n="0684b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748b2401">將釋下二別釋經文二初列章五門等者前三懸
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0748c" n="0748c"/>
<lb ed="X" n="0748c01"/><lb ed="R041" n="0684b16"/>判後二釋經然此五門生起有緖何則夫聖人說
<lb ed="X" n="0748c02"/><lb ed="R041" n="0684b17"/>敎必有因由故辨敎興言敎旣興不逾三藏故論
<lb ed="X" n="0748c03"/><lb ed="R041" n="0684b18"/>藏攝雖知所攝大旨若何故示宗趣<anchor xml:id="nkr_note_add_0748c0301" n="0748c0301"/><anchor xml:id="beg0748c0301" n="0748c0301"/>已<anchor xml:id="end0748c0301"/>知大旨經
<lb ed="X" n="0748c04"/><lb ed="R041" n="0685a01"/>目須明故曰釋題題目雖彰入經未曉故須解文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c05"/><lb ed="R041" n="0685a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748c0501">初敎興者依大智度論云如<name role="" type="person">須彌山</name>王非無因緣非
<lb ed="X" n="0748c06"/><lb ed="R041" n="0685a03"/>少因緣令得震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c07"/><lb ed="R041" n="0685a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748c0701">初敎下二隨釋五初中二初擧論譬喩此論是龍
<lb ed="X" n="0748c08"/><lb ed="R041" n="0685a05"/>樹菩薩造釋大品般若經今釋般若故特引用須
<lb ed="X" n="0748c09"/><lb ed="R041" n="0685a06"/>彌等者梵語具云蘇迷盧此翻妙高四寶所成曰
<lb ed="X" n="0748c10"/><lb ed="R041" n="0685a07"/>妙出水八萬由旬曰高衆山中尊故曰王非無等
<lb ed="X" n="0748c11"/><lb ed="R041" n="0685a08"/>者反顯彼山有因緣故多因緣故方得震動此山
<lb ed="X" n="0748c12"/><lb ed="R041" n="0685a09"/>震動須有勝緣謂諸佛示生八相成道等具如彼
<lb ed="X" n="0748c13"/><lb ed="R041" n="0685a10"/>論中論云未曾有一法不從因緣生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c14"/><lb ed="R041" n="0685a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748c1401">般若敎興亦復如是具多因緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c15"/><lb ed="R041" n="0685a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748c1501">般若下二顯經因緣三一標具多緣般若等者彼
<lb ed="X" n="0748c16"/><lb ed="R041" n="0685a13"/>論所顯般若之敎須具緣興同彼妙高非緣不震
<lb ed="X" n="0748c17"/><lb ed="R041" n="0685a14"/>故云亦復如是等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c18"/><lb ed="R041" n="0685a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0748c1801">一謂欲破外道諸邪見故二欲迴二乘令入大乘故
<lb ed="X" n="0748c19"/><lb ed="R041" n="0685a16"/>三令小菩薩不迷空故四令悟二諦中道生正見故
<lb ed="X" n="0748c20"/><lb ed="R041" n="0685a17"/>五顯佛勝德生淨信故六欲令發大菩提心故七令
<lb ed="X" n="0748c21"/><lb ed="R041" n="0685a18"/>修菩薩深廣行故八令斷一切諸重障故九令得菩
<lb ed="X" n="0748c22"/><lb ed="R041" n="0685b01"/>提涅槃果故十流至後代益衆生故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c23"/><lb ed="R041" n="0685b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0748c2301">一謂下二略顯十意然此十意不離人法解行因
<lb ed="X" n="0748c24"/><lb ed="R041" n="0685b03"/>果悲智自行化他前三是人餘皆是法又四五屬
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0749a" n="0749a"/>
<lb ed="X" n="0749a01"/><lb ed="R041" n="0685b04"/>解六至第八屬行又前八是因九當於果又前九
<lb ed="X" n="0749a02"/><lb ed="R041" n="0685b05"/>是智後一是悲又四至九是自行餘皆化他斯則
<lb ed="X" n="0749a03"/><lb ed="R041" n="0685b06"/>不獨般若一經亦通餘典以俱須具此諸因緣故
<lb ed="X" n="0749a04"/><lb ed="R041" n="0685b07"/>今以類從通束爲四一破邪小執外道等者心行
<lb ed="X" n="0749a05"/><lb ed="R041" n="0685b08"/>理外唯修邪因故名外道顯非正解故曰邪見然
<lb ed="X" n="0749a06"/><lb ed="R041" n="0685b09"/>外道邪見不離斷常依此而起六十二見等廣如
<lb ed="X" n="0749a07"/><lb ed="R041" n="0685b10"/>別卷法華云深著虗妄法堅受不可捨若知空寂
<lb ed="X" n="0749a08"/><lb ed="R041" n="0685b11"/>諸見自亡故云破也二乘者卽聲聞緣覺也此二
<lb ed="X" n="0749a09"/><lb ed="R041" n="0685b12"/>類人但住化城不登寶所唯能自利不慕化他若
<lb ed="X" n="0749a10"/><lb ed="R041" n="0685b13"/>聞中空必亡彼此遽迴小徑頓進大塗故云欲迴
<lb ed="X" n="0749a11"/><lb ed="R041" n="0685b14"/>二乘等小菩薩者卽十信心及加行位十信則未
<lb ed="X" n="0749a12"/><lb ed="R041" n="0685b15"/>解法空如下所引寶性論中三疑者是加行則分
<lb ed="X" n="0749a13"/><lb ed="R041" n="0685b16"/>別未亡以空爲得如頌云以有所得故非眞住唯
<lb ed="X" n="0749a14"/><lb ed="R041" n="0685b17"/>識通是迷徒例貶爲小若聞般若融蕩是非可入
<lb ed="X" n="0749a15"/><lb ed="R041" n="0685b18"/>三賢卽階十地故云令小不迷也四令下二令因
<lb ed="X" n="0749a16"/><lb ed="R041" n="0686a01"/>行成二諦等者了眞卽俗知俗卽眞眞俗無殊唯
<lb ed="X" n="0749a17"/><lb ed="R041" n="0686a02"/>一中道方名正見如下經云色卽是空空卽是色
<lb ed="X" n="0749a18"/><lb ed="R041" n="0686a03"/>空色卽是眞俗二諦旣互相卽是顯中道也顯佛
<lb ed="X" n="0749a19"/><lb ed="R041" n="0686a04"/>德等者佛德無量四義統收卽常樂我淨也圓覺
<lb ed="X" n="0749a20"/><lb ed="R041" n="0686a05"/>疏云常樂我淨佛之德也諸法雖空佛德無爽於
<lb ed="X" n="0749a21"/><lb ed="R041" n="0686a06"/>此忍樂淨信無疑發菩提心者菩提心體卽悲智
<lb ed="X" n="0749a22"/><lb ed="R041" n="0686a07"/>願也以眞空妙本彼此咸同他旣長迷用悲下化
<lb ed="X" n="0749a23"/><lb ed="R041" n="0686a08"/>自猶未證以智上求若闕要期曷能成辦三心之
<lb ed="X" n="0749a24"/><lb ed="R041" n="0686a09"/>體自此而興修深廣行者然菩薩行總有二種一
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0749b" n="0749b"/>
<lb ed="X" n="0749b01"/><lb ed="R041" n="0686a10"/>者隨相二者離相由離相故寂然無得故名爲深
<lb ed="X" n="0749b02"/><lb ed="R041" n="0686a11"/>卽依眞如門修止行也由隨相故萬行具修故名
<lb ed="X" n="0749b03"/><lb ed="R041" n="0686a12"/>爲廣卽依生滅門修觀行也二行相資不可偏觀
<lb ed="X" n="0749b04"/><lb ed="R041" n="0686a13"/>據金剛疏云故雖<g ref="#CB15081">䇿</g>修始終無相令斷重障等者
<lb ed="X" n="0749b05"/><lb ed="R041" n="0686a14"/>障卽煩惱所知略如前辯能壓有情永沈苦海故
<lb ed="X" n="0749b06"/><lb ed="R041" n="0686a15"/>名爲重若明空理二障何存金剛疏云二執若除
<lb ed="X" n="0749b07"/><lb ed="R041" n="0686a16"/>二障隨斷今經同部意亦準知然欲修道正解居
<lb ed="X" n="0749b08"/><lb ed="R041" n="0686a17"/>初此解現前以信爲本信解旣備必發三心信解
<lb ed="X" n="0749b09"/><lb ed="R041" n="0686a18"/>發心意在修行妙行斯就惑障自亡次第五緣理
<lb ed="X" n="0749b10"/><lb ed="R041" n="0686b01"/>應若是九令下三使果德滿菩提卽智果涅槃卽
<lb ed="X" n="0749b11"/><lb ed="R041" n="0686b02"/>斷果如下經云依般若故得菩提涅槃等十流下
<lb ed="X" n="0749b12"/><lb ed="R041" n="0686b03"/>四爲益未來至後代等者代世也夫談空蕩著意
<lb ed="X" n="0749b13"/><lb ed="R041" n="0686b04"/>在益生豈爲一期須傳來劫由茲彼論囑勸頗殷
<lb ed="X" n="0749b14"/><lb ed="R041" n="0686b05"/>寄語後賢無倦持說<anchor xml:id="nkr_note_add_0749b1401" n="0749b1401"/><anchor xml:id="beg0749b1401" n="0749b1401"/>已<anchor xml:id="end0749b1401"/>上十緣束爲四者夫般若
<lb ed="X" n="0749b15"/><lb ed="R041" n="0686b06"/>一經意在破執執情旣遣因行須修行旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0749b1501" n="0749b1501"/><anchor xml:id="beg0749b1501" n="0749b1501"/>已<anchor xml:id="end0749b1501"/>成果
<lb ed="X" n="0749b16"/><lb ed="R041" n="0686b07"/>證斯獲旣自證果說敎化他般若之興唯爲此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b17"/><lb ed="R041" n="0686b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0749b1701">略說此十具收彼意令知敎興。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b18"/><lb ed="R041" n="0686b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0749b1801">略說下三結意歸宗略說等者意云彼論多緣不
<lb ed="X" n="0749b19"/><lb ed="R041" n="0686b10"/>出此十大品旣爾今經亦然故云令知敎興也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b20"/><lb ed="R041" n="0686b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0749b2001">第二藏攝者謂三藏之中契經藏攝二藏之內菩薩
<lb ed="X" n="0749b21"/><lb ed="R041" n="0686b12"/>藏收。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b22"/><lb ed="R041" n="0686b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0749b2201">二中二初明藏攝三藏者卽經律論也梵語欲底
<lb ed="X" n="0749b23"/><lb ed="R041" n="0686b14"/>修多羅此翻契經卽契理契機之經也表非律論
<lb ed="X" n="0749b24"/><lb ed="R041" n="0686b15"/>故云契經藏攝具辨此三如圓覺起信等記鈔二
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0749c" n="0749c"/>
<lb ed="X" n="0749c01"/><lb ed="R041" n="0686b16"/>藏者卽聲聞菩薩也三藏約法二藏約人由上三
<lb ed="X" n="0749c02"/><lb ed="R041" n="0686b17"/>藏詮示小乘理行果者名聲聞藏詮示大乘理行
<lb ed="X" n="0749c03"/><lb ed="R041" n="0686b18"/>果者名菩薩藏今經旣云菩提薩埵得究竟涅槃
<lb ed="X" n="0749c04"/><lb ed="R041" n="0687a01"/>知非小乘故此菩薩藏攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c05"/><lb ed="R041" n="0687a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0749c0501">權實敎中實敎所攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c06"/><lb ed="R041" n="0687a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0749c0601">權實下二明敎攝然今經雖大大乘語通有權實
<lb ed="X" n="0749c07"/><lb ed="R041" n="0687a04"/>故實敎攝者下經云色卽是空空卽是色是顯色
<lb ed="X" n="0749c08"/><lb ed="R041" n="0687a05"/>空不二唯一中眞又說因人果人皆證究竟菩提
<lb ed="X" n="0749c09"/><lb ed="R041" n="0687a06"/>涅槃應知非權故實敎攝問賢首五敎判盡群經
<lb ed="X" n="0749c10"/><lb ed="R041" n="0687a07"/>般若談空義當始敎始敎屬權何云實攝答若就
<lb ed="X" n="0749c11"/><lb ed="R041" n="0687a08"/>別論正唯始敎今約通義故實敎收圓覺疏云言
<lb ed="X" n="0749c12"/><lb ed="R041" n="0687a09"/>有通別就顯說故前明境中說文略辯然是權實
<lb ed="X" n="0749c13"/><lb ed="R041" n="0687a10"/>之實非終實也學者思之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c14"/><lb ed="R041" n="0687a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0749c1401">第三宗趣者語之所表曰宗宗之所歸曰趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c15"/><lb ed="R041" n="0687a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0749c1501">三中二初總釋名語卽語言表謂表示宗者尊也
<lb ed="X" n="0749c16"/><lb ed="R041" n="0687a13"/>尙也歸趣皆向義也斯則語爲能表宗爲所表語
<lb ed="X" n="0749c17"/><lb ed="R041" n="0687a14"/>言表示所尊尙者必有所向之處故云語之所表
<lb ed="X" n="0749c18"/><lb ed="R041" n="0687a15"/>等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c19"/><lb ed="R041" n="0687a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0749c1901">然先總後別總以三種般若爲宗一實相謂所觀眞
<lb ed="X" n="0749c20"/><lb ed="R041" n="0687a17"/>性二觀照謂能觀妙慧三文字謂詮上之敎不越此
<lb ed="X" n="0749c21"/><lb ed="R041" n="0687a18"/>三故以爲宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c22"/><lb ed="R041" n="0687b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0749c2201">然先下二別釋義二初總唯釋宗然般若論說般
<lb ed="X" n="0749c23"/><lb ed="R041" n="0687b02"/>若有五種前三如疏四相應般若卽與智同時心
<lb ed="X" n="0749c24"/><lb ed="R041" n="0687b03"/>王心所五眷屬般若卽與智同時五蘊前三爲正
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0750a" n="0750a"/>
<lb ed="X" n="0750a01"/><lb ed="R041" n="0687b04"/>故今用之一實相者大論云從本以來不生不滅
<lb ed="X" n="0750a02"/><lb ed="R041" n="0687b05"/>是爲實相名此實相爲所觀境也二觀照者旣有
<lb ed="X" n="0750a03"/><lb ed="R041" n="0687b06"/>所照之境必有能照之智名此照用爲能觀智也
<lb ed="X" n="0750a04"/><lb ed="R041" n="0687b07"/>三文字者卽是能詮前二之言敎也斯則能觀所
<lb ed="X" n="0750a05"/><lb ed="R041" n="0687b08"/>觀能詮所詮總爲語之所宗故云不越等實相及
<lb ed="X" n="0750a06"/><lb ed="R041" n="0687b09"/>文字亦名般若者實相能發慧文字能詮慧故俱
<lb ed="X" n="0750a07"/><lb ed="R041" n="0687b10"/>名般若也又金剛疏云文字性空卽是般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750a08"/><lb ed="R041" n="0687b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750a0801">別亦有三初敎義一對以文字敎爲宗餘二義爲趣
<lb ed="X" n="0750a09"/><lb ed="R041" n="0687b12"/>二境智一對以眞空境爲宗觀照智爲趣三因果一
<lb ed="X" n="0750a10"/><lb ed="R041" n="0687b13"/>對以菩提因行爲宗菩提果德爲趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750a11"/><lb ed="R041" n="0687b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750a1101">別亦下二別兼宗趣一敎義等者此則總取前三
<lb ed="X" n="0750a12"/><lb ed="R041" n="0687b15"/>般若分爲宗趣也義卽所詮前二般若敎卽能詮
<lb ed="X" n="0750a13"/><lb ed="R041" n="0687b16"/>文字般若夫宗能詮言敎之意趣所詮境智之義
<lb ed="X" n="0750a14"/><lb ed="R041" n="0687b17"/>也二境智等者於上所詮境智二法而分宗趣也
<lb ed="X" n="0750a15"/><lb ed="R041" n="0687b18"/>夫宗眞境者意在由境發智以智照境故以智爲
<lb ed="X" n="0750a16"/><lb ed="R041" n="0688a01"/>所趣也三因果等者菩提是果因行是智卽能證
<lb ed="X" n="0750a17"/><lb ed="R041" n="0688a02"/>菩提之因行也斯又以前能照之智爲宗因中宗
<lb ed="X" n="0750a18"/><lb ed="R041" n="0688a03"/>習此智行者意欲趣證菩提果故故以果德爲趣
<lb ed="X" n="0750a19"/><lb ed="R041" n="0688a04"/>也然此三對初則約解次則約行後則約證解行
<lb ed="X" n="0750a20"/><lb ed="R041" n="0688a05"/>證三正是一經之宗趣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750a21"/><lb ed="R041" n="0688a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750a2101">【經】般若波羅蜜多心經</p>
<lb ed="X" n="0750a22"/><lb ed="R041" n="0688a07"/><p xml:id="pX26p0750a2201">第四釋題者亦有三對初敎義分二謂般若心是所
<lb ed="X" n="0750a23"/><lb ed="R041" n="0688a08"/>詮之義經之一字是能詮之敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750a24"/><lb ed="R041" n="0688a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750a2401">四中疏三初牒章二正釋經題三初中二初別指
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0750b" n="0750b"/>
<lb ed="X" n="0750b01"/><lb ed="R041" n="0688a10"/>敎義例前宗趣中三故今云亦也敎義等者顯此
<lb ed="X" n="0750b02"/><lb ed="R041" n="0688a11"/>經題雖具八字總而言之不離敎義之二也般若
<lb ed="X" n="0750b03"/><lb ed="R041" n="0688a12"/>是法心卽是喩法喩屬所詮義。</p>
<lb ed="X" n="0750b04"/><lb ed="R041" n="0688a13"/><p xml:id="pX26p0750b0401">經字屬能詮敎也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b05"/><lb ed="R041" n="0688a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750b0501">卽能詮般若心之經依義立名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b06"/><lb ed="R041" n="0688a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750b0601">卽詮下二總顯立名能詮下義如向釋依義等者
<lb ed="X" n="0750b07"/><lb ed="R041" n="0688a16"/>依於所詮法喩之義以立能詮一經之名是故題
<lb ed="X" n="0750b08"/><lb ed="R041" n="0688a17"/>名般若等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b09"/><lb ed="R041" n="0688a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750b0901">二就所詮義中法喩分二謂般若等是所詮之法心
<lb ed="X" n="0750b10"/><lb ed="R041" n="0688b01"/>之一字是所引之喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b11"/><lb ed="R041" n="0688b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750b1101">二中二初別指法喩此除經字唯就所詮七字之
<lb ed="X" n="0750b12"/><lb ed="R041" n="0688b03"/>中而分法喩之二也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b13"/><lb ed="R041" n="0688b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750b1301">卽般若內統要衷之妙義況人心藏爲主爲要統極
<lb ed="X" n="0750b14"/><lb ed="R041" n="0688b05"/>之本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b15"/><lb ed="R041" n="0688b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750b1501">卽般若下二以法合喩初指法也卽般若內者總
<lb ed="X" n="0750b16"/><lb ed="R041" n="0688b07"/>指廣部統要下顯今略本統總也要徑也衷中也
<lb ed="X" n="0750b17"/><lb ed="R041" n="0688b08"/>正也以此略本所詮法門總攝廣部六百卷內要
<lb ed="X" n="0750b18"/><lb ed="R041" n="0688b09"/>徑中正微妙之義也況人下指喩也如人身中雖
<lb ed="X" n="0750b19"/><lb ed="R041" n="0688b10"/>有五藏若克明主宰要徑統攝至極之元者唯一
<lb ed="X" n="0750b20"/><lb ed="R041" n="0688b11"/>心藏故云爲主爲要一身四藏用喩廣部心藏統
<lb ed="X" n="0750b21"/><lb ed="R041" n="0688b12"/>要以喩此略文況比也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b22"/><lb ed="R041" n="0688b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750b2201">三就前法中體用分二謂般若是體此云智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750b23"/><lb ed="R041" n="0688b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750b2301">三中二初釋體此又除心一字唯就所喩法中六
<lb ed="X" n="0750b24"/><lb ed="R041" n="0688b15"/>字以分體用之二也文二初正指體翻名刊定記
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0750c" n="0750c"/>
<lb ed="X" n="0750c01"/><lb ed="R041" n="0688b16"/>說那若翻智卽屬果般若翻慧卽屬因今此通論
<lb ed="X" n="0750c02"/><lb ed="R041" n="0688b17"/>故翻智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c03"/><lb ed="R041" n="0688b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750c0301">卽神悟玄奧妙證眞源也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c04"/><lb ed="R041" n="0689a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750c0401">卽神下二正顯智體卽神悟等者悟卽覺也顯不
<lb ed="X" n="0750c05"/><lb ed="R041" n="0689a02"/>測智本覺自然幽玄深奧爲其體也妙證等者證
<lb ed="X" n="0750c06"/><lb ed="R041" n="0689a03"/>卽冥契之義謂此智體微妙冥契眞空之源也以
<lb ed="X" n="0750c07"/><lb ed="R041" n="0689a04"/>是卽理之智故故云妙證心源也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c08"/><lb ed="R041" n="0689a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750c0801">波羅蜜多是用此云到彼岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c09"/><lb ed="R041" n="0689a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750c0901">波羅蜜下二釋用二初指用翻名到彼岸者刊定
<lb ed="X" n="0750c10"/><lb ed="R041" n="0689a07"/>記云生死爲此岸有情居故煩惱爲中流最難渡
<lb ed="X" n="0750c11"/><lb ed="R041" n="0689a08"/>故涅槃爲彼岸諸佛住故卽以彼岸喩於涅槃也
<lb ed="X" n="0750c12"/><lb ed="R041" n="0689a09"/>涅槃爲所到慧爲能到故到字能所俱通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c13"/><lb ed="R041" n="0689a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0750c1301">卽由斯妙慧翻生死過盡至眞空之際卽揀不到彼
<lb ed="X" n="0750c14"/><lb ed="R041" n="0689a11"/>岸之慧故以爲名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750c15"/><lb ed="R041" n="0689a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0750c1501">卽由下二正顯智用生死過等者夫有情不得證
<lb ed="X" n="0750c16"/><lb ed="R041" n="0689a13"/>眞空者皆由分段變易二種生死爲過患本妙慧
<lb ed="X" n="0750c17"/><lb ed="R041" n="0689a14"/>若發了諸法空空病亦空翛然無寄何有生死此
<lb ed="X" n="0750c18"/><lb ed="R041" n="0689a15"/>岸而不離涅槃彼岸而不到乎眞空卽涅槃也旣
<lb ed="X" n="0750c19"/><lb ed="R041" n="0689a16"/>能翻生死得到涅槃非用如何故云由斯妙慧等
<lb ed="X" n="0750c20"/><lb ed="R041" n="0689a17"/>揀不到等者然凡夫淺慧但明有漏是生死因不
<lb ed="X" n="0750c21"/><lb ed="R041" n="0689a18"/>出三界此不足論二乘之慧雖名無漏唯證偏眞
<lb ed="X" n="0750c22"/><lb ed="R041" n="0689b01"/>但亡分段十地菩薩分有變易此二類人亦未名
<lb ed="X" n="0750c23"/><lb ed="R041" n="0689b02"/>爲究竟得到彼岸之慧今此妙慧解二空理修二
<lb ed="X" n="0750c24"/><lb ed="R041" n="0689b03"/>空行斷二障惑離二死苦證二德樂安住妙覺無
<pb ed="X" xml:id="X26.0531.0751a" n="0751a"/>
<lb ed="X" n="0751a01"/><lb ed="R041" n="0689b04"/>住涅槃方名究竟到彼岸慧此約極果以明彼岸
<lb ed="X" n="0751a02"/><lb ed="R041" n="0689b05"/>故云卽揀不到等優劣旣殊故須揀辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0751a03"/><lb ed="R041" n="0689b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0751a0301">謂體卽用故法之喩故義之敎故立斯名耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0751a04"/><lb ed="R041" n="0689b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0751a0401">謂體下三六釋結歸前文<anchor xml:id="nkr_note_add_0751a0401" n="0751a0401"/><anchor xml:id="beg0751a0401" n="0751a0401"/>已<anchor xml:id="end0751a0401"/>約敎義等三通解一
<lb ed="X" n="0751a05"/><lb ed="R041" n="0689b08"/>題故今總結前三歸於六釋體卽用者結前第三
<lb ed="X" n="0751a06"/><lb ed="R041" n="0689b09"/>也顯此妙慧全神悟之體成離過之用故云卽也
<lb ed="X" n="0751a07"/><lb ed="R041" n="0689b10"/>法之喩者結前第二也法卽般若喩卽心字揀喩
<lb ed="X" n="0751a08"/><lb ed="R041" n="0689b11"/>非法故云之也義之敎者結前第一也法喩屬所
<lb ed="X" n="0751a09"/><lb ed="R041" n="0689b12"/>詮義經字是能詮敎揀能非所故亦云之也一卽
<lb ed="X" n="0751a10"/><lb ed="R041" n="0689b13"/>持業餘二依主故立斯名者謂集經人約上敎義
<lb ed="X" n="0751a11"/><lb ed="R041" n="0689b14"/>等三對以立一經之名名爲般若波羅蜜多心經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0751a12"/><lb ed="R041" n="0689b15"/>
<lb ed="X" n="0751a13"/><lb ed="R041" n="0689b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若波羅蜜多心經略疏顯正記卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0746a0501" to="#end0746a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0746a0801" to="#end0746a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><g ref="#CB04590">罤</g></lem><rdg wit="#wit.orig">第</rdg></app>
<app from="#beg0747b1201" to="#end0747b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747c1001" to="#end0747c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748c0301" to="#end0748c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0749b1401" to="#end0749b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0749b1501" to="#end0749b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0751a0401" to="#end0751a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0745004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745004">（便宜上、表題ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0746a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0746a0501">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0746a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0746a0801"><g ref="#CB04590">罤</g>【CB】，第【卍續】</note>
<note n="0747b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0747c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0748c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0749b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0749b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0749b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0751a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0751a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>